Loa ván hở (open baffle) là kiểu loa đặt củ trên mặt ván hoặc khung mở, để cả phía trước và phía sau màng loa thông với không gian phòng. Nhìn nghiêng hoặc nhìn từ sau, bạn sẽ thấy rõ điểm khác biệt này. Với người muốn tìm hiểu ván hở, ba việc đáng quan tâm nhất là cấu trúc mặt ván, cách hệ thống xử lý dải trầm và chỗ đặt loa.
Vì sao gọi là “ván hở”?
Tên gọi xuất phát từ cách lắp củ loa trên một mặt chắn âm có phía sau mở. Mặt ván vừa giữ củ loa, vừa ảnh hưởng đường đi của âm thanh từ mặt trước vòng ra mặt sau.
Hai góc nhìn trong cùng ảnh giúp nhận ra củ loa được gá trên mặt ván và phần khung phía sau để mở. Đây là ảnh tư liệu minh họa cấu trúc.
Âm phía sau ảnh hưởng thế nào đến tiếng bass?
Hai phía màng phát âm ngược cực tính. Ở dải thấp, âm đi vòng qua mép ván có thể triệt tiêu một phần âm phía trước, làm mức bass suy giảm. Kích thước và hình dạng mặt ván ảnh hưởng quá trình này; vì thế phần bass cần được tính cùng củ loa và cách xử lý tín hiệu.
Muốn mở rộng dải trầm, nhà thiết kế có thể dùng củ trầm phù hợp, tăng diện tích phát hoặc áp dụng cân bằng điện tử. Khi tăng mức bass, khả năng hành trình màng và công suất cũng phải được xem xét. Các nguyên lý này được trình bày trong mô hình loa dipole của Linkwitz Lab.
Một mặt ván có thể dùng nhiều cấu hình củ loa
Hãy quan sát mẫu màu gỗ trong ảnh: phía trên có củ nhỏ, phía dưới có củ lớn. Cấu hình của một hệ ván hở cần được đọc từ thiết kế cụ thể, gồm model củ loa, phân chia dải tần, cách đấu và phần xử lý đi kèm.
Ảnh tư liệu một hệ thống đã thực hiện, dùng để hình dung bố cục thiết bị; không phải cấu hình chào bán hiện tại.
Khi trao đổi một dự án DIY, nên chuẩn bị ảnh hai mặt củ loa, mã model, kích thước lắp và tài liệu hoặc kết quả đo đang có. Những dữ liệu đó giúp việc chọn mặt ván và phối ghép có căn cứ hơn tên loại nam châm hay cảm nhận qua hình dáng.
Bố trí trong phòng: thử từng thay đổi nhỏ
Âm phát về phía sau sẽ gặp tường và các bề mặt trong phòng rồi phản xạ trở lại. Vì vậy, khoảng cách tới tường sau loa và vị trí ngồi đều đáng được thử nghiệm. Tài liệu âm học phòng của Linkwitz Lab giải thích mối quan hệ giữa loa, phản xạ và vị trí nghe.
- Chọn vị trí ban đầu: đặt hai loa và ghế nghe tương đối đối xứng, để khoảng trống phía sau theo hướng dẫn của thiết kế đang sử dụng.
- Ghi lại mốc: đo khoảng cách từ loa tới tường và tới ghế, đánh dấu vị trí để có thể quay lại.
- Thay đổi từng yếu tố: dịch loa trước–sau hoặc chỉnh góc hướng vào ghế; nghe lại cùng bản nhạc ở mức âm lượng tương đương.
- Đánh giá đúng nhu cầu: chú ý độ rõ của giọng hát, vị trí âm hình và độ đều của bass tại chỗ ngồi. Nếu có thiết bị đo, kết hợp kết quả đo với nghe thử.
Trước khi bắt đầu một bộ loa ván hở
Hãy xác định mức nghe thường dùng, chỗ có thể đặt loa, bộ củ dự kiến và hệ thống khuếch đại hiện tại. Với một bộ loa đã hoàn thiện, nghe thử trong điều kiện gần phòng của mình sẽ giúp quyết định dễ hơn.
Để đặt ván hở trong bức tranh chung, xem thêm các kiểu thùng loa và điểm khác nhau về cấu trúc. Khi cần trao đổi phương án DIY, bạn có thể gửi ảnh phòng và thông tin bộ củ cho Khang Audio qua 0906 003 355.
